In Italië zijn muziek, eten en identiteit onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie door Puglia reist, merkt het in alles: in het tempo van de dag, in de cadans van het dialect, in de manier waarop mensen samen aan tafel zitten. Uit diezelfde zuidelijke wereld kwam, een componist die in de achttiende eeuw uitgroeide tot een van de invloedrijkste operamakers van Europa. Zijn naam is Niccolò Piccinni!
Een zoon van Bari
Niccolò Piccinni werd in 1728 geboren in Bari, een havenstad aan de Adriatische Zee. Bari was geen hofstad zoals Napels of Wenen, maar wel een plek waar culturen, talen en handelsroutes samenkwamen. Muziek maakte deel uit van het dagelijks leven: religieus, volks en stedelijk.
Zijn uitzonderlijke muzikale aanleg viel al vroeg op. Dankzij lokale bescherming kon Piccinni gaan studeren in Napels, destijds een van de belangrijkste muziekcentra van Europa.
Napels en de Italiaanse zangtraditie
In Napels studeerde Piccinni aan het Conservatorio di San Onofrio, waar hij werd gevormd in de kern van de Italiaanse operacultuur: de zangstem. De melodie stond centraal, de muziek moest de tekst "dragen en versterken".
Deze visie zou zijn hele carrière bepalen en hem onderscheiden van andere componisten uit zijn tijd.
Doorbraak met opera buffa
Piccinni verwierf internationale bekendheid met zijn opera buffa, de komische opera. Zijn grote succes kwam met La buona figliuola (1760), een werk dat in heel Europa werd opgevoerd.
Wat zijn opera’s bijzonder maakte, was hun menselijkheid: geen afstandelijke helden, maar herkenbare personages, emoties en situaties. Dat maakte zijn muziek toegankelijk voor een breed publiek.
Parijs en een muzikale strijd
In de jaren 1770 verhuisde Piccinni naar Parijs. Daar raakte hij ongewild verwikkeld in een hevig cultureel debat over de toekomst van de opera. Hij werd het boegbeeld van de Italiaanse stijl, tegenover de hervormingsideeën van Christoph Willibald Gluck.
Deze strijd ging de geschiedenis in als de Querelle des Gluckistes et des Piccinnistes. Het was geen persoonlijke vete, maar een fundamenteel meningsverschil over emotie, drama en muzikale vorm.
Terug naar Italië
Na de Franse Revolutie keerde Piccinni terug naar Italië. Ondanks zijn grote bekendheid leefde hij zijn laatste jaren in financiële onzekerheid. Hij overleed in 1800.
Piccinni en Puglia vandaag
In Bari leeft zijn naam voort in het prachtige Teatro Piccinni (probeer zeker langs te gaan!), een van de belangrijkste theaters van de stad. Voor Puglia is Piccinni meer dan een componist: hij is een cultureel symbool.
Zijn muziek past bij de ziel van deze regio: expressief maar nooit overdreven, elegant maar altijd menselijk. Net als de Pugliese keuken draait zijn werk om balans, eenvoud en emotie.
Muziek, reizen en cultuur aan één tafel
Wie vandaag door Bari wandelt, hoort misschien geen opera op straat, maar het ritme van Piccinni’s muziek is nog voelbaar. In de manier van leven, in het samenzijn, in de verbondenheid met traditie. Piccinni herinnert ons eraan dat Italiaanse cultuur geen museumstuk is, maar iets levends, net als een goed gerecht dat generaties lang wordt doorgegeven.
Viering 300 jaar Piccinni
In 2028 vieren we in Italië de 300ste verjaardag van Piccinni. Wil je erbij zijn, check dan zeker deze video en de info! Of krijg een impressie van zijn standbeeld in Bari en zijn liefde voor orecchiette via onderstaand filmpje!
